Wprowadzenie    Liturgia słowa    Katecheza    Rozważanie

6 NIEDZIELA WIELKANOC Rok C (biały) Nr 24 (1 maja 2016)

Katecheza

 

Święty Atanazy z Aleksandrii (ok. 295-373) – biskup i doktor Kościoła

 

Na pierwszym soborze powszechnym w 325 roku w Nicei dramatycznie zawołano: „Kościół staje się ariański!”. Wszystko to za sprawą Ariusza. Jego nauka, choć uznawana za błędną, zyskiwała coraz większe znaczenie, nawet w wymiarze politycznym. W krytycznym momencie wystąpił młody diakon, który punkt po punkcie obalał poglądy Ariusza. Był to św. Atanazy.
 Aleksandria już od stuleci uchodziła za intelektualną stolicę antycznego świata. Wielcy uczeni, znakomite szkoły, słynna biblioteka, różnorodność kultur i wielość religii. Bardzo wcześnie dotarło tu chrześcijaństwo, które rozwijało się dynamicznie w tej intelektualnej atmosferze. Dość wspomnieć Klemensa i Orygenesa, chrześcijańskich uczonych, łączących mądrość i piękno tradycji antycznej z wiarą w Chrystusa oraz wywierających swoim nauczaniem wielki wpływ przez kolejne stulecia.

Herezje i prześladowania

W Aleksandrii zaczął nauczać także Ariusz (256-336), tamtejszy kapłan. Uważał on, że Syn Boży nie jest zrodzony, lecz stworzony. Nie jest zatem odwieczny, a więc nie jest Bogiem. Jest natomiast „bytem pośrednim” pomiędzy Nim a człowiekiem. To oczywiście godziło w istotę chrześcijaństwa – prawdę o Trójcy Świętej.
W tym religijnym zamęcie przyszedł na świat Atanazy (koniec III w.). Urodził się w okresie okrutnych prześladowań chrześcijan zarządzonych przez cesarza Dioklecjana. Te doświadczenia umocniły Atanazego do tego stopnia, że w pośmiertnej biografii św. Grzegorz z Nazjanzu nazwał go kolumną Kościoła.

Mądry diakon – niezłomny biskup
Atanazy został diakonem i sekretarzem Aleksandra, biskupa Aleksandrii. Dzięki temu znalazł się na Soborze Nicejskim, zwołanym przez cesarza Konstantyna w celu rozwiązania kwestii ariańskiej, zapewnienia dyscypliny kościelnej oraz umocnienia jedności państwa. Od tego momentu Atanazy był znany jako obrońca Boskości Syna Bożego (który jest „współistotny Ojcu”) i nieprzejednany wróg wszelkich herezji, zwłaszcza arianizmu.
W roku 328 umarł biskup Aleksander. Wybór nowego pasterza był oczywisty – to Atanazy. Został on biskupem, mając niewiele ponad 30 lat. Jego posługa nie była łatwa. Na 45 lat pasterzowania Kościołem aleksandryjskim, 17 spędził na wygnaniu.
Atanazy był nieprzejednanym wrogiem tego wszystkiego, co godziło w czystość wiary. Oczywiście taka postawa sprawiła, że miał wielu wrogów, zarówno w wymiarze kościelnym, jak i państwowym. Atanazy musiał kilkakrotnie opuszczać swoją ukochaną Aleksandrię. Schronienie znajdował wówczas w Trewirze, Rzymie albo w klasztorach zaprzyjaźnionych mnichów w Górnym Egipcie. Nie były to jednak bezowocne lata. Pobyt na Zachodzie Atanazy wykorzystał, aby na tych terenach wyjaśniać istotę sporów ariańskich i dowodzić bóstwa Syna Bożego tą terminologią, która była używana na Wschodzie. Na wygnaniu powstały także jego wielkie dzieła, np. Przeciw poganom i O wcieleniu Słowa.

Miłośnik życia pustelniczego

Pan Bóg powołał Atanazego do życia czynnego i na obrońcę prawd wiary. On sam jednak żywił pragnienie życia pustelniczego. Spotkania i rozmowy z Pachomiuszem i św. Antonim pozwoliły mu zapoznać się z ideałem tego życia. Atanazy napisał Żywot świętego Antoniego, który stał się wczesnochrześcijańskim bestsellerem promującym ideę życia pustelniczego. Przesyłał także pouczenia dla dziewic pragnących żyć w czystości dla Chrystusa. Ich życie porównywał do zamkniętego ogrodu, do którego dostęp ma jedynie Boski Ogrodnik – Jezus Chrystus.
Atanazy – ojciec ortodoksji i pierwszy doktor Kościoła – pokazał, co to znaczy poświęcić się całkowicie dla sprawy Bożej. Jego wspomnienie liturgiczne obchodzimy 2 maja.

 

ks. Mariusz Szmajdziński