Wprowadzenie    Liturgia słowa    Katecheza    Rozważanie

UROCZYSTOŚĆ WNIEBOWSTĄPIENIA PAŃSKIEGO Rok C (biały) Nr 25 (12 maja 2013)

Katecheza

Lectio divina – czym było kiedyś

Oprócz modlitwy i pracy lectio divina była w Kościele starożytnym podstawowym środkiem poszukiwania Boga. Uważano, że rozważanie Pisma św. oraz zastosowanie jego treści do własnego życia wyrywa człowieka z namiętności cielesnych oraz trosk tego świata i stopniowo prowadzi do przebóstwienia.
Ta patrystyczna mądrość miała jednak swoje zastosowanie przeważnie w klasztorach, gdzie praktykowaniu lectio divina towarzyszyło odosobnienie, skupienie i reguła. Święty Pachomiusz (ok. 287-347), twórca cenobityzmu (formuły życia zakonnego we wspólnocie), właśnie w celu odprawiania lectio divina nakazał uczyć mnichów czytania. Uznał on, że lectio divina należy do najważniejszych praktyk zakonnych. Aby umożliwić „noszenie w sercu” słowa Bożego, wprowadził również obowiązek uczenia się na pamięć najważniejszych fragmentów Pisma Świętego.
Święty Benedykt (ok. 480-547), w ramach lectio divina, nakazywał czytać nie tylko samą Biblię, lecz również inne duchowe dzieła. Uważał on, że modlitewne czytanie tych tekstów wraz z Biblią spełnia ogromną rolę w walce z namiętnościami, obżarstwem, smutkiem, zniechęceniem, a także jako pomoc w zachowywaniu pokory i czystości serca. Z czasem do lectio divina włączono również Vitae patrum, czyli żywoty świętych eremitów i mnichów. Potem również komentarze patrystyczne do Pisma św., które były kopalnią natchnionych myśli i inspiracji duchowych.
Mnisi średniowieczni troszczyli się, by lectio divina, jako ich odpowiedź na słowo Boże, odznaczała się wewnętrzną głębią, skutecznością i realnym zaangażowaniem w realizację przeczytanego słowa. Aktywnym udziałem w walce duchowej, nawróceniu i wewnętrznej odnowie. Wprowadzono nawet stałe godziny lectio divina (co miało podkreślić jej ważność), a także tzw. collatio, czyli wieczorną wymianę myśli na tematy zasugerowane słowem Bożym. Wyznaczone pory dla lectio divina miały również swoje znaczenie: 1) wieczorem, aby podkreślić, że po całym dniu pracy reszta czasu ma należeć do Boga; 2) w południe, przed posiłkiem, aby zaakcentować, że posiłek dla duszy jest ważniejszy niż posiłek dla ciała; 3) rano, aby zapewnić jej jeszcze nierozproszoną uwagę i zapobiec skróceniu przez nieprzewidziane okoliczności.
Do tych wszystkich aspektów lectio divina wrócił Sobór Watykański II, przyznając jej bardzo ważne miejsce w praktyce duchowej Kościoła i uważając ją za główny środek formacji duchowej, zarówno duchownych, jak i świeckich.

ks. Adam Rybicki