Wprowadzenie    Liturgia słowa    Katecheza    Rozważanie

XXIX NIEDZIELA ZWYKŁA Rok A (zielony) Nr 51 (16 października 2011)

Katecheza

 

 

Psychika i duchowość w Caritas in veritate

Encyklika Benedykta XVI „Caritas in veritate” jest wielką zachętą do rozwoju człowieka. Jednak, żeby człowiek mógł naprawdę się rozwijać, nie może się zredukować: ani do maszyny zarabiającej pieniądze, ani do zwierzęcia zaspokajającego swoje instynkty, ani też do czystej psychologii. To zawężenie jest niebezpieczne szczególnie wtedy, gdy człowiek na drodze swojego rozwoju napotyka trudności i cierpienia, napięcia i wewnętrzne konflikty. Do ich rozwiązania nie wystarczy psycholog czy psychiatra. Benedykt XVI pisze o tym tak: „Jednym z aspektów współczesnego ducha technicystycznego jest skłonność do rozpatrywania problemów i napięć związanych z życiem wewnętrznym jedynie z punktu widzenia psychologicznego, aż po redukcjonizm neurologiczny. W ten sposób wnętrze człowieka zostaje pozbawione znaczenia i stopniowo zatraca się świadomość ontologicznej wartości duszy ludzkiej z jej głębinami, w które święci potrafili wnikać” (CiV 76).
Benedykt XVI upomina się tu o coś bardzo ważnego: naszą wiarę w duszę ludzką. Co się dzieje z człowiekiem współczesnym, skoro żyje mu się coraz wygodniej, a on czuje się coraz gorzej i cierpi na różne zaburzenia natury psychicznej? Czy nie jest to związane z zagubieniem pierwiastka duchowego – duszy, która przecież musi się czymś karmić, żeby żyć? Człowiek rozwija się i jest zadowolony z siebie nie tylko, gdy rozwija się na naturalnych poziomach, lecz wtedy, gdy wzrasta duchowo, gdy jego dusza poznaje samą siebie oraz prawdę, której zarodek Bóg w niej umieścił, gdy prowadzi dialog z samym sobą oraz ze swym Stwórcą. W przeciwnym wypadku – jak to określił Benedykt XVI – „człowiek jest niespokojny i chory” (CiV 76). Dlatego problemy natury psychologicznej: poczucie wyobcowania, nerwice i depresje mają również przyczyny natury duchowej. Papież stwierdza tu nawet, że „nowe formy zniewolenia przez narkotyki i rozpacz, w jaką popada tak wiele osób, znajdują wyjaśnienie nie tylko socjologiczne i psychologiczne, ale zasadniczo duchowe. Pustka, w jakiej dusza czuje się pozostawiona, mimo licznych terapii dla ciała i dla psychiki, przynosi cierpienie” (CiV 76).
Jest to więc jeszcze jeden apel Benedykta XVI o całościową wizję człowieka: nie jest on tylko psychiką, emocjami, myślami, lecz jest kimś więcej: jednością duszy i ciała. Nie wolno nam o tym zapomnieć: w wychowaniu dzieci, w podejściu do młodzieży, ale przede wszystkim w patrzeniu na samego siebie.

ks. Adam Rybicki