Wprowadzenie    Liturgia słowa    Katecheza    Rozważanie

III NIEDZIELA ZWYKŁA Rok C (zielony) Nr 5 (24 stycznia 2010)

Katecheza

Św. Tomasz z Akwinu (1225-1274) – „summa” świętości i rozumu

Urodził się ok. 1225 r. na zamku Roccasecca, blisko Akwinu. Był duchowym synem św. Dominika oraz uczniem św. Alberta Wielkiego. Podobnie jak mistrz, bez reszty poświęcił się nauce – należy do największych myślicieli i teologów, jakich zna historia. Zmarł w 1274 r. w drodze na Sobór w Lyonie.
Pomimo krótkiego życia, jego bibliografia jest ogromna. Spod pióra Akwinaty wyszły takie dzieła jak Summa contra gentiles, Summa Theologiae oraz liczne pisma filozoficzne. Jemu zawdzięczamy słynne pięć „dowodów na istnienie Boga” oraz komentarze do pism Arystotelesa. Dziś nie wyobrażamy sobie uprawiania teologii i filozofii bez uwzględnienia dorobku świętego Dominikanina, a jego przesłanie zgłębiają nie tylko studenci wydziałów teologicznych.
Jednak, nie za grube tomy Kościół ogłosił Tomasza świętym, ale za więź z Tym, o którym pisał i któremu służył. Na obrazie włoskiego malarza Carlo Crivelli przykuwa uwagę jeden szczegół – widzimy Tomasza trzymającego w swoich dłoniach otwartą księgę oraz miniaturę kościoła. Oprócz znaczenia, jakie można odczytać z tego wizerunku – że są to symbole najważniejszych wartości, którym był wierny w swoim życiu – przedstawiona idea stanowi też dobrą „definicję” równowagi, jaka powinna zachodzić między wiarą i rozumem. Tomasz był świętym, który wykorzystał siłę ludzkiego intelektu, dowartościował rolę, jaką pełni on w poznaniu – a to wszystko harmonijnie połączył z rzeczywistością wiary. Znamiennym jest, że pod koniec swojego życia – chyba już z wyraźnym dystansem – miał powiedzieć, że to, co napisał nie przedstawia większej wartości wobec przyjaźni z Bogiem.
Połączenie świętości z mądrością daje wspaniałe efekty – nie dosyć, że Tomasz jest czczony jako święty, to jeszcze został ogłoszony doktorem Kościoła, z przydomkiem „Anielski”. Zatem jest osobą, której poglądy i pisma wycisnęły niezatarte znamię w nauczaniu Kościoła, czego wymownym potwierdzeniem jest m.in. encyklika Jana Pawła II Fides et ratio, poświęcona relacji między rozumem a wiarą (zob. pkt. 43 Nieprzemijająca nowość myśli św. Tomasza z Akwinu). Jeszcze wcześniej wielkość Akwinaty podkreślił papież Leon XIII w encyklice Aeterni patris. Dodajmy także, że podczas obrad Soboru Trydenckiego na ołtarzu leżały dwie księgi: Biblia i Summa św. Tomasza, natomiast w aktualnym wydaniu Katechizmu Kościoła Katolickiego Anielski Doktor przywoływany jest ponad 60 razy!
Jego wspomnienie liturgiczne przypada 28 stycznia.

Ryszard Paluch