Wprowadzenie    Liturgia słowa    Katecheza    Rozważanie

33 NIEDZIELA ZWYKŁA Rok B (zielony) Nr 56 (18 listopada 2018)

Katecheza

 Na progu niepodległości

Wybuch I wojny światowej uzależniał odbudowę państwa polskiego w zależności od jej wyniku. Już od 1914 r. zaczęły się konkretne działania niepodległościowe. W sierpniu 1914 r. powstała Polska Organizacja Wojskowa (POW) i Legiony, w których służbę pełniło 4 kapelanów. Kształt niepodległości zależny był od losów wojny i opcji polskich ugrupowań politycznych.
Episkopaty i duchowieństwo zobowiązane było do lojalności wobec rządów zaborczych, co w Galicji nie stwarzało problemu, z kolei Rosja wyparta była przez Niemcy i Austro-Węgry z ziem dawnej Rzeczypospolitej już w 1915 r. W politycznej zależności od Niemiec znaleźli się od 1915 r. arcybiskup gnieźnieński i poznański Edmund Dalbor i arcybiskup warszawski Aleksander Kakowski, obaj mianowani kardynałami w 1919 r. 
Pierwszą konferencję episkopatu Polski zwołał abp Kakowski, od 1913 r. arcybiskup warszawski, gromadząc biskupów z całego obszaru ziem dawnej Rzeczypospolitej, oprócz Galicji. Konferencję episkopatu całej Polski zwołał do Gniezna w 1919 r. arcybiskup Edmund Dalbor jako Prymas odrodzonej Polski. Działalność hierarchii polskiej w tym czasie była pierwszym aktem integracji rozbitych zaborami ziem polskich.
Instytucje kościelne były w zaborach rosyjskim i pruskim niemal jedynymi, których nie trzeba było spolszczać. Duchowni czynnie uczestniczyli w walce o granice Rzeczypospolitej.
Na Śląsku w czasie powstań i plebiscytu (zaangażowanie biskupów Józefa Teodorowicza i Adama Stefana Sapiehy), na Warmii, w czasie powstania wielkopolskiego (ks. Stanisław Adamski na czele Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu, abp Edmund Dalbor – otwarcie Sejmu Dzielnicowego w Poznaniu), w Wersalu (misja ks. Ferdynanda Machała), w czasie wojny bolszewickiej (ks. Ignacy Skorupka).
Duchowieństwo nie angażowało się w walkę zbrojną, ale w Wielkopolsce wobec groźby opanowania dzielnicy przez Grenzschutz i uniemożliwienia włączenia jej do Polski, wybuchłe w grudniu 1918 r. powstanie wymagało zorganizowania miejscowych sił, gdyż na pomoc Warszawy liczyć nie było można. Dlatego tworzono tzw. kompanie parafialne, a miejscowi księża zaprzysięgali wracających z frontu żołnierzy i w ten sposób powstała  armia wielkopolska, dzięki której znaczna część Wielkopolski została przy Polsce. Wielu księży aktywnych na tym polu zamordowanych zostało w 1939 r.
ks. Zygmunt Zieliński