Wprowadzenie    Liturgia słowa    Katecheza    Rozważanie

UROCZYSTOŚĆ ŚWIĘTEJ BOŻEJ RODZICIELKI MARYI Rok B (biały) Nr 1 (1 stycznia 2018)

Katecheza

Święty Bazyli Wielki (330-379) ‒ biskup i doktor Kościoła

Z trzydziestosześcioosobowego grona doktorów Kościoła zaledwie czterech ma tytuł „Wielki”. Są to dwaj papieże (św. Leon i św. Grzegorz) oraz dwaj biskupi (św. Bazyli i św. Albert). Święty Bazyli wyróżnia się z tego grona wiekiem. Świętość i wielkość osiągnął przeżywszy na tym świecie niespełna pięćdziesiąt lat, a chrzest przyjął mając dwadzieścia pięć.
Bazyli łączył w sobie różne postawy chrześcijańskiego życia. Żył w pustelni, ale i był wielkim społecznikiem; rozmiłowany w Piśmie Świętym, a także w greckich klasykach.

Rodzina świętych
Urodził się w 330 r. w Cezarei Kapadockiej (dzisiejsza Turcja). Jego najbliżsi to święci: św. Makryna – babka dbająca o całą rodzinę; św. Bazyli i św. Eumelia – szczęśliwi rodzice dziesięciorga dzieci; św. Makryna, św. Grzegorz z Nyssy i św. Piotr z Sebasty – rodzeństwo. Każdy w tej darzącej się miłością rodzinie wykazywał wielką troskę o drugiego.
Kapadocja uchodziła wówczas za zacofaną prowincję. Jednak ród św. Bazylego to tamtejsza arystokracja, pełniąca ważne funkcje. Jego rodzice dbali o swoje dzieci i dlatego też wysyłali synów do najlepszych ośrodków intelektualnych, aby zapewnić im odpowiednie wykształcenie. Bazyli po studiach w Cezarei Kapadockiej wyjechał do Konstantynopola, a następnie do Aten. Tak zaczęła się jego wielka przygoda. Dawne miasto Solona i Sokratesa było dla niego miejscem poznawania prawdy, smakowania piękna, doświadczania dobra, kształcenia się w retoryce.

Potęga przyjaźni
Studia w Atenach to dla Bazylego czas kształcenia się w obszarze literatury greckiej. Na stałe pozostaną w jego pamięci fragmenty z Homera, Sofoklesa czy Platona. Wiele lat później, gdy już sam zostanie wykładowcą, będzie zachęcał młodych ludzi do poznawania tych arcydzieł, dowodząc że jest tam nie tylko ponadczasowe piękno, ale i system wartości odpowiedni dla każdego człowieka, także wierzącego w Chrystusa.
Grecka paideia (wychowanie) ukształtowała w Bazylim jeszcze jedną cnotę, którą się wyróżniał. To piękno przyjaźni ze św. Grzegorzem z Nazjanzu. Poznali się podczas studiów w Cezarei. Potem spotkali się w Atenach. Wspólne zainteresowania oraz umiłowanie Chrystusa połączyły tych wielkich ludzi więzami niezwykłej przyjaźni. Stanowili dla siebie wsparcie w trudnych chwilach, dopomagając radą, zachętą, a w razie potrzeby ponagleniem. Wspólnie także tworzyli dzieła, np. „Filokalię” – antologię tekstów Orygenesa.

Pasterz dla wszystkich
Po powrocie z Aten św. Bazyli miał chwilę ludzkiej słabości. Uznał bowiem, że zdobyta wiedza i sztuka wymowy czynią go kimś wyjątkowym w kapadockim świecie. Znakomicie spisała się wtedy jego siostra, św. Makryna. Serdecznie, ale i zdecydowanie przypomniała mu rolę, jaką ma do wypełnienia, będąc wykształconym chrześcijaninem – to on ma służyć, a nie oczekiwać, aby go podziwiano i usługiwano mu. Siostrzana egzorta przyniosła skutek. Służbę Chrystusowi rozpoczął od przyjęcia chrztu.
Postanowił poświęcić się życiu pustelniczemu. Znalazł wielu naśladowców. Odczytał to jako powołanie do przewodniczenia tej grupie pustelników. Dlatego opracował reguły życia pustelniczego. Na wiele wieków stały się one źródłem i wzorem dla ruchów monastycznych.
Zbliżając się do wieku Chrystusowego, przyjął święcenia kapłańskie. Kilka lat później został biskupem Cezarei. Na tym polu również wykazał się wielką starannością, przechodząc na całe wieki do historii Kościoła. Opracował liturgię, która stała się wzorcowym rytem na chrześcijańskim na Wschodzie.
Jego główną misją było wspieranie najbiedniejszych. Stał się opiekunem potrzebujących pomocy, zakładając szpitale dla chorych, domy opieki dla starszych ludzi czy jadłodajnie dla głodujących. Pasterska troska gorliwego biskupa była skierowana także wobec młodego pokolenia. Dbał o wykształcenie młodzieży przez odpowiednią formację w przeznaczonych do tego ośrodkach.
Podziwu godna jest nie tylko działalność społeczna św. Bazylego. Pamiętać należy, że jest to jeden ze współtwórców złotego okresu patrystyki (IV w.). Był to czas, w którym herezja ariańska (negująca Bóstwo Chrystusa) odnosiła coraz większe sukcesy. Biskupowi z Cezarei zawdzięczamy usystematyzowanie pojęć, które zaczęły tworzyć teologię Trójcy Świętej. Wypracowanie takiego języka przyczyniło się do umocnienia prawowitej wiary w Kościele. Bazyli to także wielki obrońca Boskości Ducha Świętego. W pismach odznacza się wspaniałą egzegezą, umiejętnie łączącą sens dosłowny Pisma Świętego z filozofią i duchowym przesłaniem.
Święty Bazyli zmarł w 379 r. Jego wspomnienie przypada 2 stycznia wraz ze wspomnieniem jego wiernego przyjaciela – św. Grzegorza z Nazjanzu.

ks. Mariusz Szmajdziński