Wprowadzenie    Liturgia słowa    Katecheza    Rozważanie

25 NIEDZIELA ZWYKŁA Rok A (zielony) Nr 47 (24 września 2017)

Katecheza

Człowiek a świat wartości

Człowiek, jako posiadacz ciała i życia biologicznego, żyje w świecie przyrody. Jest on także rozumną, wolną i społeczną osobą, dlatego tworzy kulturę. Jest nią zespół niższych i wyższych wartości, jakie umożliwiają wszechstronny rozwój osoby ludzkiej: biologiczno-witalny, poznawczo-intelektualny, moralny, estetyczny, u ludzi wierzących także religijny.
Świat wyższych wartości, na czele z prawdą, dobrem, pięknem i świętością, jest psychiczną potrzebą człowieka i jego naturalnym środowiskiem. W świecie widzialnym najwyższą wartością jest sam człowiek jako osoba. Może on być ujmowany w trojakim aspekcie: jako element przyrody, wówczas potrzebuje wartości ekonomicznych i witalno-sensytywnych; jako uważny obserwator świata tworzy wartości poznawczo-naukowe i artystyczne; jako osoba wykraczająca wolną wolą ponad materialny kosmos realizuje wartości moralne i religijne. Chrześcijański personalizm aprobuje wszystkie typy wartości, zarazem jednak wskazuje na ich jakościowe zróżnicowanie i hierarchiczną strukturę.
Wartości ekonomiczne, których głównym tworzywem jest praca człowieka, mają charakter instrumentalny – one są niezbędne dla realizacji wyższych wartości i dlatego nie mogą stanowić głównego celu. Wartości witalno-zmysłowe i afektywne to m.in.: zdrowie, tężyzna fizyczna, sport, integralność ciała, przeżycia związane ze sferą popędowo-zmysłową. Te wartości są pozytywnym elementem życia człowieka, należy jednak podporządkować je wartościom moralnym, ponieważ ich absolutyzacja i depersonalizacja niszczy ludzką osobowość. Integralnym sektorem kultury człowieka są wartości moralne, do najważniejszych należą sprawiedliwość, miłość, przyjaźń, solidarność, wierność, prawdomówność, moralna prawość. Wartości etyczno-moralne u ludzi wierzących łączą się z wartościami religijno-sakralnymi nakierowanymi na Boga. Człowiek, rezygnując z kultury umysłowo-poznawczej, moralnej, estetycznej i religijnej, ulega procesowi dehumanizacji.
    Wówczas w miejsce pozytywnych wartości pojawiają się w życiu człowieka i całych społeczeństw antywartości. Kultura prawdy, życia i miłości przemienia się w cywilizację kłamstwa, śmierci i przesyconej nienawiścią agresji. Kryzys kultury i wartości jest także kryzysem człowieka traktowanego nie jako osoba i „obraz Boży”, lecz biologiczno-myślący robot całkowicie zdeterminowany przez prawa natury. Rehumanizacja wartości wymaga integralno-personalnej koncepcji człowieka.

ks. Stanisław Kowalczyk