Wprowadzenie    Liturgia słowa    Katecheza    Rozważanie

6 NIEDZIELA ZWYKŁA Rok A (zielony) Nr 8 (12 lutego 2017)

Katecheza

Człowiek ‒ „trzciną myślącą”

Człowiek w swej naturze posiada wiele właściwości różniących go od zwierząt. Jedną z nich jest zdolność refleksyjnego myślenia, stanowiąca źródło jego godności.
Myśl jest przywilejem, powołaniem i obowiązkiem człowieka, z którego nigdy nie powinien rezygnować. Nikt także nie może „wyręczać” nas w myśleniu. Dlatego każde ograniczenie wolności ludzkiej myśli jest zagrożeniem człowieka jako autonomicznej i wolnej osoby, jest formą zniewolenia i odpodmiotowienia.
Wielkość i godność człowieka łączy się ze zdolnością myślenia, które jest działaniem umysłowej władzy intelektu ‒ istotnie różnego od instynktu wyższych zwierząt. Dzięki myśli człowiek rozpoznaje swoje miejsce i rolę w świecie: odkrywa mechanizmy przyrody, kieruje światem ożywionym, odczytuje sens swego życia. Francuski uczony i filozof, Błażej Pascal (zm. 1662 r.), napisał: „Człowiek jest tylko trzciną, najwątlejszą w przyrodzie, ale trzciną myślącą” (Myśli, nr 346). Minerały, rośliny i zwierzęta istnieją, lecz tylko człowiek posiada samoświadomość swego istnienia. Dzięki temu nie jest tylko pasywnym elementem kosmosu, ale podmiotem ‒ osobą zdolną do samokierowania swym życiem.
Święty Augustyn napisał: „mylę się i wątpię, więc jestem”. Za nim powtórzył francuski filozof Kartezjusz: „myślę, więc jestem”. Zdolność myślenia przenika całą osobowość człowieka i jego aktywność. Człowiek myślący rozpoznaje własną naturę i naturę świata, pyta i stawia problemy, w swej refleksji wykracza poza otaczający go kosmos. Konsekwencją i uzewnętrznieniem refleksyjno-logicznej myśli jest język człowieka. Jego elementami są: pojęcia, idee, symbole, metafory, sądy, wnioskowanie. Przedmiotem myśli i języka są nie tylko rzeczy materialne, lecz także byty i wartości niematerialne. Wytresowana papuga mówi, lecz nie wie, o czym mówi.
Intelektualne poznanie i zdolność myślenia człowieka są podstawą kultury: nauki, filozofii, sztuki, techniki, moralności, literatury. Myśl umożliwia mu także nawiązanie wewnętrznego kontaktu z Bogiem, co jest istotą życia religijnego. Osoba ludzka, pomimo swych egzystencjalnych i psychicznych ograniczeń, dąży do Nieskończoności. Partnerem godnym człowieka, jako posiadacza myśli, może być jedynie Bóg.   

ks. Stanisław Kowalczyk